Page 318 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

72 ŞİGELLOZ

Tuna DEMİRDAL

Şigelloz yada basilli dizanteri tanımlamasını insanlardır ve hastalıktan en çok 1-4 yaş arasında-
bilindiği kadarıyla ilk kez Hipokrat yapmış, kan- ki çocuklar etkilenirler. Ancak S. dysenteriae tip
lı ve mukuslu gaita içeriğine, ağrılı ve ıkınmalı 1 epidemilerinde tüm yaş gruplarının etkilendiği
dışkılamanın eşlik etmesini klinik olarak tarif gözlenmiştir. Özellikle malnütrisyonlu çocuklar-
etmiştir. Şigella türleri özellikle gelişmekte olan da hastalık ortaya çıkarsa, beslenme daha da bo-
ülkelerde diyareye en sık yol açan bakteriyel et- zulur, tekrarlayan enfeksiyonlar görülebilir. Av-
kenlerdir. rupa ve Amerika’da çocuk kreşlerinde, gelişmekte
olan ülkelere seyahat edenlerde, göçmenlerde ve
Etiyoloji homoseksüel erkeklerde enfeksiyon daha sık sap-
tanmaktadır. Şigella türü bakteriler mide asidine
Şigelloz başlıca dört etken ile ortaya çıkar;
diğer bakterilerden daha az duyarlı oldukları için
Shigella dysenteriae, Shigella fl exneri, Shigel-
10-100 arasındaki mikroorganizma hastalığa yol
la boydii ve Shigella sonnei. S. dysenteriae fatal
açabilir. Bulaş fekal oral yolla olmaktadır. Diyare
seyredebilen olgulardan sorumlu olan türdür. semptomu olan kişiler, hastalığın yayılmasından
Shigella türlerinin O antijenine göre 45 serotipi
primer olarak sorumludurlar. Daha az sıklıkla
bulunmaktadır. Shigella enterobactericeae aile-
kontamine gıdalar ve su, ortak kullanılan cansız
sinden, gram-negatif, küçük, hareketsiz, kap-
objeler de enfeksiyonun yayılmasında rol oyna-
sülsüz, fakültatif anaerop bir basildir. Virulan
yabilir. İnsan dışkısının uygun koşullarda ortadan
türlerin içerdiği geniş plazmid konak hücresine kaldırılamadığı yerlerde ev sinekleri hastalığın
tutunmayı ve içerisine girmeyi sağlar. bulaşmasında bir vektör gibi rol oynayabilir.
Epidemiyoloji Klinik Özellikler

Şigelloz bugün hala önemli bir halk sağlığı Hastalar klinikte sulu dışkılama ve ateş ya-
problemidir. Her yıl yaklaşık 11 milyon çocuk kınmaları ile hekim karşısına çıkarlar. Hastalık
enfeksiyon hastalıklarından ölmektedir ve bunun diyare yapan diğer bakteriyel, viral ve protozoal
neredeyse %99’u gelişmekte olan ülkelerde ger- enfeksiyon etkenlerinden klinik olarak ayrıla-
çekleşmektedir. Beş yaşın altındaki çocuklarda en maz. Bulantı ve kusma şigelloza eşlik eder. An-
sık ikinci ölüm nedeni enfeksiyöz ishallerdir. Yıl- cak bu semptomlar non-tifoidal Salmonella ve
da tüm dünyada 140 milyon şigelloz olgusunun enterotoksijenik E. coli etkenli ishal olgularında
ortaya çıktığı düşünülmektedir ve enfeksiyon yak- da görülebilir. Kanlı ve mukuslu dışkı şigello-
laşık 600.000 ölüm ile sonuçlanmaktadır. Özellik- zu düşündürür, ancak Salmonella enteritidis,
le gelişmekte olan ülkelerde hijyenik koşulların Yersinia enterocolitica, Campylobacter türleri
uygun olmaması ve güvenli içme suyunun temi- ve Entamoeba histolytica da ayırıcı tanıda dü-
nindeki güçlükler hastalığa zemin hazırlayan en şünülmelidir. Kanlı dışkı amibiyazlı hastalarda
önemli faktörlerdir. Şigellozun doğal konakçısı da görülür, ancak burada dışkı rengi şigellozda

298