Page 315 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

71

KOLERA

Neşe DEMİRTÜRK

Kolera, Vibrio cholerae O1 ya da O139 se- Epidemiyoloji
rovarları ile oluşan akut başlangıçlı, sekretuvar
Hastalık, hem endemik hem de epidemik
sulu ishalle seyreden, ciddi düzeyde dehidratas-
özellik gösterir. Afrika ve Asya’da birçok ülkede
yona ve elektrolit kaybına yol açabilen, hızlı sıvı
replasmanı yapılmazsa ölümle sonuçlanan bir endemiktir. Asya’da mevsimsel yağmurlarla iliş-
enfeksiyon hastalığıdır. Dünya Sağlık Örgütü kili olarak ortaya çıkar. Kolera 1817-1923 yılları
verilerine göre her yıl 3-5 milyon insan bu en- arasında V. cholerae O1 ile oluşan 6 pandemi ile
milyonlarca kişiyi etkilemiştir. Yedinci pandemi
feksiyona yakalanmaktadır.
1961 yılında Endonezya’da Selebes Adalarında
Etiyoloji başlamış olup kısa sürede Asya’dan Afrika, Av-
rupa ve Latin Amerika’ya yayılmıştır. Bu pande-
Etken Vibrionaceae ailesinden, gram-negatif, mide diğerlerinden farklı olarak, ilk kez 1905 yı-
aerop, hareketli bir basil olan V cholerae’dır.
lında Mısır’da tanımlanan V. cholerae O1 biyotip
Bakteri hücre duvarında bulunan “O” soma- El Tor etken olarak belirlenmiştir.
tik antijenindeki farklılıklara göre 200’den fazla Enfeksiyon insandan insana fekal-oral yol
serotipe ayrılmış olup bunlardan sadece O1 ve aracılığı ile bulaşır. Genellikle bulaşta kontami-
O139 patojendir. Patojen serovarlardan O1, iki
ne sular aracıdır. Hastalardan direkt temas ile
biyotipe ayrılır; klasik ve El-Tor. Epidemik ko-
bulaş olduğu gösterilmemiştir. Kolera epide-
leraya neden olan O139 serotipi, ilk kez, 1992
miyolojisinde çevresel faktörler de önem taşır.
yılında Asya’da izole edilmiştir. Aşırı yağmur ve seller, deprem gibi doğal afetler,
V cholerae alkali ortamlarda ürer. Aside son su kaynaklarındaki ısı değişimleri kolera epide-
derece duyarlıdır. Üremesi için kullanılan besi milerinin gelişiminde etkili olmaktadır. En son
yerleri de alkali özellik taşır. Dışkıdan izolasyonu
2010 yılında Haiti’de oluşan epidemide olduğu
için özel besi yerleri gerekir. Her iki patojen su-
gibi, toplumsal immünitenin düşük olduğu böl-
şun da üremesine uygun olan iki besiyeri vardır;
gelerdeki epidemiler tüm yaş gruplarını etkileyip
tiyosülfat sitrat safra tuzlu sukroz agar (TCBS)
daha fazla mortaliteye neden olmaktadır.
ve tellüritli taurokolat jelatin agar.
Etken bakteri ince bağırsaklara yerleşerek pa- Klinik Özellikler
tojen suşların ana virülans faktörü olan kolera tok-
sini “kolerajen”i salgılar. Toksin protein yapısında Ortalama 1-3 gün süren inkübasyon süresinin
olup A ve B olarak adlandırılan iki komponentten ardından bol sulu ishal ile başlar. Semptomlar

oluşur. Toksin, B komponenti ile enterositler- hafiften çok şiddetliye kadar değişebilir. Kolera
deki gangliozid resptörlere bağlanır, daha sonra gravis olarak adlandırılan ağır seyirli formda, dış-
A komponenti hücre içine girerek enterotoksin kılama çok sık ve miktarı çok fazladır. Saatte 1 lit-
özelliği gösterir. Bağırsak epitelinden bol miktarda reye kadar dışkılama olabilir. Hızla hipovolemik
sıvı ve elektrolit salgılanmasına neden olur. şok gelişebilir. Bu olgularda mortalite %70’lere

295