Page 30 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

10 Enfeksiyon Hastalıkları

Otellerde ve hastanelerde kullanılan cihazlar hastalık taşınmasıdır. Ayrıca insanların seya-
yeni sorunlar yaratmıştır. Rezervuarı su olan ve hat faaliyetleri hem ülke içinde hem de ülkeler
oral yolla alındığında hastalık yapmayan Legi- arasında belirgin derece artış göstermiştir. 1950
onella gibi bazı mikroorganizmaların klima, yılında ülkeler arası seyahat eden turist sayısı
soğutma sistemleri, su depolama sistemleri, sadece 2 milyon iken 2000’li yıllarda bu sayı 700
nemlendirici veya buhar makineleri vasıtasıyla katına yani 1.4 milyar kişiye ulaşmıştır.
inhale ya da aspire edilmeleri pnömonilere yol
açmaktadır. 5. Mikroorganizmalardaki Adaptasyon
Hastaneler enfeksiyonlar için ideal ortamlar ve Diğer Değişmeler
haline gelmiştir. Bunun başlıca nedenleri has-
tanelerde çok sayıda duyarlı insanın yatması ve DNA, RNA virüsleri başta olmak üzere tüm
tanı – tedavi amacıyla çok sayıda invazif girişim mikroorganizmalar bir evrimleşme sürecinde-
dir; ancak bu süreç virüslerde çok daha hızlıdır.
yapılmasıdır. Kontrolsüz antibiyotik kullanımı
Böylece aynı ailedeki yeni virüs türleri kendile-
ile dirençli suşlar ortaya çıkmaktadır.
rini yeni konakçı türlerine adapte ederler. Üret-
Teknolojinin yol açtığı önemli sonuçlardan
biri de global ısınmadır. Buna bağlı olarak başta tikleri yeni maddelerle immün sistemi by-pass
sivrisinekler olmak üzere pek çok vektör tropi- edebilir ya da süprese ederler. Bu evrimleşme
RNA virüslerinde çok daha hızlıdır. Ancak or-
kal bölgelerden yeni bölgelere göç edebilmekte
taya çıkan yeni türün ne zaman tehlikeli olacağı
ve beraberinde hastalıkları taşımaktadır.
tahmin edilememektedir.
3. Ekonomik Gelişme ve Yeni Yerleşim Öldürücü virüslerin toplumda görülmesi
Bölgeleri bunların yeni bir virüs olduğunu düşündür-
müştür. Örneğin Ebola virüsü daha önceleri
Ekonomik gelişme insanların yeryüzünü kul- fark edilmemiş bir virüs olabilir. Ancak rekom-
lanımını etkilemektedir. Örneğin, baraj yapı- binasyon ile çeşitli virüs tipleri ortaya çıkabil-
mı ile çevrede çeşitli etkiler sonucu patojenler, mektedir.
vektörler ve hayvanlarda değişmeler meydana Bakteriler ise virülans faktörlerini çeşitli şe-
gelmektedir. killerde değiştirirler. Bunlar arasında en önem-
Ormanlık alanların ortadan kaldırılması lileri bakteriyofajlar veya plazmidlerle olan bilgi
ve yeniden oluşturulması da çeşitli sonuçlar aktarımlarıdır. Toksinler, enzimler, adhezinler,
doğurmaktadır. 1800’lü yıllarda ABD’nin do- bakteriyolizinler, hemolizinler, hücre invazyo-
ğusunda tarım için ormanlar ortadan kaldırıl- nu ve antibiyotiklere direnci sağlayan faktörler
mış, buna bağlı olarak geyik sayısında hızlı bir bakterilerin adaptasyonunu sağlar. Böylece vü-
azalma olmuştur. Daha sonra bu alanlar süratle cuttan atılımı, yeni metabolit kullanımını, im-
ağaçlandırılmış, geyik sayısı hızla artmıştır. Böl- mün mekanizmalara direnci sağlar ve inhibitör
geye ziyaret ve yerleşim amacıyla yeni kişiler maddelerle yarışmada avantaj getirir.
göç etmiştir. Ayrıca fare, kene gibi kemirici ve
vektörlerin sayılarında da artış olmuştur. Böl- 6. Küresel Isınma ve İklim
gede Lyme Hastalığının yayılması için gerekli Değişikliklerinin Etkisi
enfeksiyon zinciri tamamlanmıştır.
Küresel ısınma sonucu daha önceden görülme-
4. Uluslararası Ticaret ve Seyahatler yen bazı enfeksiyon etkenlerinin vektörü olan
böceklerin son iki dekaddır daha yüksek yer-

Bilindiği gibi sifiliz Amerika’dan Avrupa’ya, çi- lerde görülmeye başlanılması dikkat çekici bir
çek hastalığı Avrupa’dan Amerika’ya gemiciler bulgudur. Ortalama dünya sıcaklığının 2100
o
tarafından taşınmıştır. Hantavirüsler kemirici yılına kadar 2 C kadar yükselmesi beklen-
kaynaklı olup Kore’deki müttefi k kuvvetler ara- mektedir. Artan sıcaklığın değişik patojenlerin
sında saptanmış ve bütün dünyaya yayılmıştır. üremesini arttırıp, kuluçka dönemlerini kısal-
Uluslararası ticaretin bir boyutu da gemilerle tacağı tahmin edilmektedir. Sıcaklığın daha da