Page 28 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

8 Enfeksiyon Hastalıkları

Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İntan Hasta- Bu noktada, antibiyotiklerin bulunmaları ve
lıkları Kliniği profesörü oldu. klinik deneyimlerin oluşması süreci ayrıca irde-
Almanya’da tüberküloz üzerinde de çalışan lenmelidir.
Plevnelioğlu, Türkiye’de ilk kez Löwenstein be-
siyeri hazırlayarak kullandı. Tularemi etkenini
elde etti. Kobaylarda yaptığı deneyler sonu- Antibiyotiklerin Keşfi ve
cunda 1936’da Türkiye’de pire tifüsünün varlı- Klinik Kullanıma Girmeleri
ğına dikkat çekti. Frankfurt, Krakow ve Marg-
burg’daki araştırmalarının ardından 1942’de Romen Bakteriyolog Victor Babes, bazı mikro-
Cox tipi ilk tifüs aşısını hazırladı ve uyguladı. organizmaların diğerlerinin üremesini durdu-
Yirminci yüzyılda Türkiye’de EHKM alanında rucu maddeler salabildiğini yazmıştır. 1889 yı-
çok değerli katkıları olmuş başka çok değerli
lında ilk kez antibiyozis terimi kullanılmıştır. A.
hocalarımız ve bilim adamlarımız da mevcut-
Fleming 1929 yılında penisilini bulduğunu bil-
tur. Bunlar arasında Süleyman Numan Paşa,
dirmiştir. Stafilokok kültüründe beliren bir Pe-
Tevfik Sağlam, Abdülkadir Noyan, Ekrem Kad- nicillum kolonisi etrafında bakterisiz bir bölge
ri Unat, Faik Unat, Behiç Onul, Fethi Tezok sa- gözüne çarpmıştır. Penisilin 1940 yılında Chain
dece bir kısmını oluşturmaktadır. ve Florey tarafından tedavide kullanılmıştır.
Tarih boyunca insanlık, enfeksiyon hastalık- Modern antimikrobiyal terapi 1932 yılında
ları ve bu hastalıkların yarattığı olumsuz sonuç- Gerhard Domagk tarafından prontosil’in strep-
lar ile mücadelede önemli başarılar elde etmiş- tokokkal etkisinin bulunmasıyla başlamıştır.
tir. Bunların başlıcaları; Prontosil, Alman boya endüstrisinin bir ürün
1. Bu süreç boyunca, EHKM alanlarının birleş- artığıdır; antibakteriyel etkisini invivo koşul-
tiği disiplinin varlığının ve öneminin kaçınıl- larda sülfonamide dönüşerek gösterir. Bundan
maz olarak görülmesi ve bu alanda yetişen sonra sülfonamid bileşiklerinin çeşitli modifi-
pek çok insanın bu mücadeleye büyük katkı- kasyonu ile yan etkileri az, etki spektrumu de-
lar sağlaması, ğişik çeşitli türevleri elde edilmiştir. Trimetop-
2. Çeşitli sanitasyon uygulamaları (su kaynak- rim 1950’lerde bulunmuş; sülfonamidin potan-
larının iyileştirilmesi gibi), siyelini artırdığı 1968’de gösterilmiştir.
3. Antimikrobiyal ilaçların kullanımı, Sefalosporinler, 1940’lı yılların ortalarında
4. Aşı ve serum uygulamaları, keşfedilmiştir. Sefalotin 1962 yılında bulunmuş,
5. Gıdaların sağlıklı depolanması, temiz tutul- üçüncü kuşak sefalosporinler 1980’den sonra
ması, hazırlanması, sütün pastörizasyonu. klinik kullanıma girmiştir.
Klasik tetrasiklinler 1945-1957; streptomisin
Bu başarıların temelini oluşturan bilgi biriki- 1942; kloramfenikol 1947; doksisiklin ve mino-
mi, EHKM alanındaki hastalık-etken ilişkisinin siklin 1967 yılında bulunmuşlardır. Klinik kul-
sorgulandığı ve bunun bilimsel yöntemlerle ka- lanıma ilk giren makrolid olan eritromisin 1952
nıtlanması çabalarının yaşandığı; aynı zamanda yılında bulunmuştur.
mikrobiyolojik tanıda ve antimikrobiyal tedavi- Streptomisin dışındaki aminoglikozidler,
de büyük buluşlara sahne olan 19. ve 20. yüzyıl- 1960 sonrasında antimikrobiyal tedavinin bir
larda sağlanmıştır. parçası haline gelmişlerdir. Gentamisin 1963;
Bu sürecin gözden geçirilmesinin ortaya tobramisin 1968; amikasin 1972; netilmisin
koyduğu en çarpıcı sonuç, mikroorganizma – 1975; isepamisin 1978 yılında keşfedilmiştir.
enfeksiyon ilişkisinin kurulması başta olmak Kinolonların ilk üyesi olan nalidiksik asid
üzere; tanı yöntemlerdeki ve tedavi arayışın- 1962 yılında bulunmuştur. Florlanmış kinolon-
daki gelişmelerin tümünün, birbirinin ayrıl- lar ise 1980’li yıllarda klinik kullanıma girmiştir.
maz bir parçası olan enfeksiyon hastalıkları ve Vankomisin 1956 yılında elde edilmiş;
mikrobiyoloji biliminin temelini oluşturmuş 1958’de, metisilinden iki yıl önce klinik kulla-
olmasıdır. nıma girmiş ve geniş bir kullanım alanı bul-