Page 45 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

3.2. mevSimSel GriP (inflUenza) aşıSı
3.2.1. Giriş
Grip etkeni influenza virüsleri olup orthomyxoviridae ailesinde yer alan zarflı ve
negatif iplikli, segmentli RNA virüsleridir. 1931 yılında hayvanlardan, 1933 yılında ise
insanlardan izole edilmiştir. Yapılarında bulunan nükleoprotein ve matriks proteinle-
rinin antijenik özelliklerine bağlı olarak A, B ve C olmak üzere üç ana tipe ayrılırlar.
İnfluenza A mevsimsel salgın ve pandemilere, influenza B mevsimsel salgınlara, influ-
enza C ise sporadik olgulara ve kısıtlı bölgesel salgınlara neden olur ve klinik açıdan
hafif seyreder. İnfluenza A virüsleri hücreye bağlanmayı sağlayan hemaglutinin (HA)
ve hücre yüzeyinden ayrılmayı sağlayan nöraminidaz (NA) yüzey glikoproteinlerine
göre alt tiplere ayrılır. On altı HA ve dokuz NA tipi belirlenmiştir. İnsanlardan izole
edilenlerde ise en sık üç tip HA (H1, H2, H3) ve iki tip NA (N1 ve N2) saptanmıştır.
İnfluenza B’nin ise alt tipleri yoktur. İzole edildikleri yere göre adlandırılan influenza
B Victoria ve Yamagata suşları dolaşımdadır. İnfluenza virüslerine karşı nötralizan an-
tikorlar gelişse de sürekli mutasyon yapmaları nedeni ile kalıcı bir bağışıklık oluşmaz.
Grip her sene yaptığı mevsimsel salgınlar ve bu salgınların sonucu olarak sağlık
kurumlarında artan iş yükü, hastane yatışlarındaki artışlar, iş ve okul kaybı, ekonomik
yükü ve riskli gruplarda belli bir oranda ölümle sonuçlanması, belki de hepsinden
önemlisi yeni mutasyonlarla pandemi ve toplu ölümlere neden olabilmesi nedeniyle
sürekli olarak güncelliğini korumaktadır. Grip genellikle bir iki hafta içinde tedavisiz
iyileşmekle beraber, çok küçük yaştakiler, yaşlılar ve altta yatan kronik hastalığı olan-
larda hastane yatışlarında artışa ve ölüme neden olmaktadır.
Gripten korunmanın bilinen en etkin yolu aşıdır. Grip aşısı, mevsimsel salgın sı-
rasında hastane yatışlarını ve ölüm oranlarını azaltmaktadır. Sağlık çalışanlarının da
grip aşısı ile aşılanmalarının, iş kayıplarını ve nozokomiyal bulaşı azalttığı, hastanede
yatan hastalar arasında mortalite oranlarını düşürdüğü ve sonuçta maliyet etkin ol-
duğu gösterilmiştir. Mevsimsel salgınlarda milyonlarca kişi etkilendiği için grip aşıyla
önlenebilen hastalıklar arasında ilk sırayı almıştır.
3.2.2. içerik ve aşı tipleri
Grip aşıları bir önceki grip sezonunda dolaşan suşlardan belli bir algoritma çerçe-
vesinde öngörülür. Dünya Sağlık Örgütü’nün aşı komitesi bir sonraki mevsimsel aşının
içeriğini kuzey yarım küre için şubat, güney yarım küre için eylül ayında açıklar. İnaktif
aşının, hassas popülasyonlarda etkinliğini arttırmak için yüksek doz ve adjuvan içeren;
yumurta alerjisi olanlar için rekombinan DNA teknolojisi ile üretilen formları da FDA
onayı almıştır. 2-49 yaş arasındaki sağlıklı kişilere nazal sprey şeklinde uygulanabilen
canlı aşı da mevcuttur. Bu aşılar ülkemizde bulunmamaktadır. Ülkemizde 2020-2021
sezonu itibarıyla dörtlü (kuadrivalan) inaktif aşılar bulunmaktadır (Tablo 4). 2014 yılı-
na kadar standart olarak iki tip A (H3N2 ve H1N1) ve bir tip B (Victoria veya Yamagata
suşundan birisi) hemaglutinini içeren trivalan aşı yaygın olarak kullanılmıştır. 2014
yılından itibaren iki tip A ve iki tip B (Victoria ve Yamagata suşları) içeren kuadrivalan
aşının da kullanıma girmesi ile B tipine karşı aşı uyumsuzluğu ortadan kalkmıştır.

24