Page 50 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

3.3. PnÖmoKoK aşıSı
3.3.1.Giriş
COVID-19 pandemisinden hemen önceki Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2019 verileri-
ne bakıldığında pnömoni ve diğer solunum yolu enfeksiyonları ölüme yol açan bulaşıcı
hastalıklar arasında ilk sırada, tüm ölümler içinde dördüncü sırada yer almıştır. Pnömo-
kok olarak bilinen Streptococcus pneumoniae (S. pneumoniae) toplum kaynaklı pnö-
moni, akut menenjit ve sinüzitin en sık bakteriyel etkenidir. Toplumdan kazanılmış pnö-
moni etkenleri arasında yaklaşık %20-25’i oluşturmaktadır. Vakaların %50’sinde etken
organizma ortaya konamadığı için gerçek prevalansın bu oranların da üzerinde olduğu
tahmin edilmektedir. Yetişkinlerde pnömokok bakteriyemisi sıklıkla (>%80) pnömoniye
sekonder gelişir. İnvaziv pnömokok enfeksiyonlarının insidansı 65 yaş üzeri yetişkinler ve
iki yaş altı çocuklarda en yüksektir. Belirli komorbid durumlarda da sıklık artar.

3.3.2. içerik
Pnömokokların virülansından kapsül sorumludur. Dış kapsülün yapısındaki fark-
lılıklara bağlı olarak yaklaşık 90’dan fazla farklı pnömokok serotipi tanımlanmıştır.
Pnömokok aşılaması ile bu polisakkarit kapsüllerine karşı antikor oluşumu sağlanır.
Dünyada ve ülkemizde klinik kullanımda olan iki çeşit pnömokok aşısı bulunmak-
tadır; pürifiye kapsüler polisakkaritlerden oluşan “polisakkarit aşı (PPSV)” ve bir pro-
teine kovalent olarak bağlı kapsüler polisakkaritlerden oluşan “konjuge aşı (PCV)”.
Her ikisinin de aktif komponenti en sık invaziv hastalık yapan pnömokok serotiple-
rinin kapsül polisakkaritleridir. Tek mevcut PPSV aşısı 23 serotipe ait polisakkaritleri
içeren PPSV23 aşısıdır. Konjuge aşılar difteri toksinine benzer bir proteine (Diphteria
CRM197 protein) kovalen bağlı pnömokokal kapsül polisakkaritlerinden oluşur. Farklı
sayıda serotipe özgü konjuge polisakkaritleri içeren formülasyonları (PCV13, PCV15,
PCV20) bulunmaktadır. Ülkemizde halen PCV13 15 valanlı pnömokok aşısı ülkemizde
ruhsat almıştır. Ancak 15 valanlı aşı uygulanan kişilere 23 valanlı PPSV uygulanmalıdır.

Polisakkarit aşı T lenfosite bağımlı bağışık hafıza oluşturmamaktadır. Konjuge ise
T lenfosite bağımlı bağışık hafıza oluşturabilir. PCV 13, PCV 15 ve PCV 20 aşısının
kullanılmasıyla daha immünojenik bir temel sağlar.
3.3.3. endikasyonları ve uygulama şekli
Pnömokok aşısının endike olduğu durumlar aşağıda belirtilmiştir:

• Kronik akciğer hastalığı
• Kronik kardiyovasküler hastalık
• Diyabetes mellitus
• Kronik karaciğer hastalığı
• Bakımevinde kalan kişiler

• Fonksiyonel veya anatomik aspleni (Örneğin; orak hücreli hastalık veya sple-
nektomi) (Eğer elektif splenektomi planlandı ise cerrahiden en az iki hafta ön-
cesinde, acil splenektomi durumunda ise en erken iki hafta sonra aşılanmalıdır.) 29