Page 25 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Genel Bilgiler ve Genel Öneriler

2.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar
aşı: Organizmaya uygun yolla verildiğinde bağışıklık yanıtı oluşturarak canlının
enfeksiyon hastalıklarından korunmasını sağlayan maddelere verilen isimdir. Aşılar,
virulansı azaltılmış ya da öldürülmüş mikroorganizmaların doğrudan kendisinden ya
da belli bölümlerinden hazırlanan süspansiyonlar olup bağışıklık sistemini uyarmak
için vücuda çeşitli yollardan (kas içi, cilt altı, ağız vb.) uygulanmaktadır.
Bağışıklama: Bireyin bağışıklık sistemini yapay yollarla uyararak enfeksiyon has-
talıklarına karşı korunmasını sağlama işlemidir. Bağışıklama; aşılamayla aktif, im-
münglobulinle pasif şekilde sağlanır.
eliminasyon: Planlı çabalar sonucunda, belirli bir hastalığın belirlenmiş bir coğrafi
alanda yeni vaka görülme sıklığının (insidans) sıfır düzeyine indirilmesidir.
eradikasyon: Hastalığın etkeniyle birlikte yeryüzünden yok edilmesidir.
endemi (yaygın): Bir enfeksiyon etkeninin veya hastalığın belirli bir coğrafyada
ya da toplulukta sürekli görülmesi durumudur.
epidemi (salgın): Bir hastalığın ya da sağlıkla ilgili olayın belli bir bölgede bekle-
nenden daha fazla görülmesidir.
Pandemi: Salgının birden çok ülkeye veya kıtaya yayılmasıdır.
Serokonversiyon hızı: Etkene yönelik spesifik antikorları oluşturarak aşıya yanıt
veren kişilerin yüzdesidir.
Seroproteksiyon hızı: Aşı uygulandıktan sonra koruma sağlamak için yeterli dü-
zeyde antikor üreten kişilerin yüzdesidir.
Soğuk zincir: Bir aşının üretiminden kişiye uygulanana kadar geçen sürede ışık,
ısı ve donmadan korunarak saklanması ve taşınmasında görev alan insan ve malze-
melerden oluşan sistemdir.

Toplumsal bağışıklık (Herd immunity): Toplumda bulaşıcı hastalık etkeninin
salgın yapamayacağı bağışıklık düzeyi. Bu düzey bulaşıcı hastalık etkeninin bulaştırı-
cılık düzeyi arttıkça artar.
2.2. BağışıKlama Hedefleri ve aşıların UlUSal Programlarda
Yer alma Süreçleri

Aşılama konusunda küresel yaklaşımların bütünselliğini sağlayabilmenin bir yolu
da programların ulusal düzeyde uygulanabilirliğinin sağlanmasıdır. Bu kapsamda ön-
celikle küresel yaklaşımların bilinmesi gereklidir. Küresel düzeyde başarıyı yakalayabil-
mek için DSÖ tarafından yayımlanan 2011-2020 Küresel Aşı Eylem Planında hedefler
beş amaç etrafında yer almaktadır:
4