Page 87 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

lışma prensibi; yapay olarak belirli bir veya birden fazla antijenik immünojeni kodlaya-
bilecek şekilde sentezlenen mRNA’nın lipid nanopartiküller içerisinde konak hücrenin
sitoplazmasına iletilmesine dayanır. Daha sonra konak hücrenin ribozomu ile hücreye
giren transkriptin translasyonu gerçekleşir. Son olarak oluşan immünojenik proteinler
eksprese edilir ve hücre membranında veya dışarı salınarak sunulur. Böylece kişinin
kendi hücreleri viral protein üretimini gerçekleştirir ve hücre içine virüs veya virüs
partikülü girmeden bağışıklık sağlanmış olur. Nükleik asit aşılarının üretimi, moleküler
dizi tasarımı, in-vitro transkripsiyon, genetik moleküllerin saflaştırılması ve taşıyıcı mo-
leküllerle karıştırılmasını gerektirir. mRNA aşılarında, mRNA, RNA’yı koruyan ve hücre
içine girişine yardımcı olan koruyucu lipid nanopartiküller ile çevrelenmiştir.
Bu aşıların geleneksel aşılara göre avantajları, tasarım kolaylığı, hızlı üretimi ve
düşük üretim maliyetidir. Ayrıca, nükleik asit aşıları hem hücresel hem de hümoral
immüniteyi indükleyebilir. Bazı mRNA aşıları, mRNA hassas bir yapı olduğu için dağı-
tımdan önce ultra soğuk depolama gerektirme dezavantajına sahiptir. Biontech için
-70°C, Moderna için -20°C gerektiği için soğuk zincir oluşturulmalıdır. Bu da bazı
ülkelerin aşıya ulaşımını zorlaştırmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü, iki mRNA aşısını onayladı ve dünya çapında büyük ölçekli
aşılama başlattı. Her ikisinin de yüksek etkinliğe sahip olduğu onaylanmıştır.
Şu anda dünyada 30’dan fazla COVID-19 mRNA aşısı klinik öncesi veya klinik
denemeler aşamasındadır.

temsilci ürünler:
mrna-1273 (moderna, aBD): Çeşitli varyantların (Delta hariç) neden olduğu
orta ila şiddetli semptomlara karşı genel koruma %94-100’dür; aşılamadan altı ay
sonra koruma %93 olarak oldukça yüksek devam etmektedir.
Bnt162b1 ve Bnt162b2 (Pfizer/Biontech): Şiddetli hastalığa karşı koruma
%97’dir; aşılamadan altı ay sonra koruma yaklaşık %91’dir.
zycov-D (cadila Healthcare, Hindistan): İnsanlar için onaylanan ilk DNA aşısı-
dır. Ağustos 2021’de Hindistan makamları tarafından acil durum onayı aldı.
Geliştirilmekte olan aşılar:
Sam (Self amplifying rna) aşıları: Bu yöntem ile hazırlanan aşılar, Alphavirus
genomunun içerdiği alphaviral replikaz ve ilgili geni içeren; konvansiyonel mRNA aşı-
larından farklı olarak, önce ilgili antijeni kodlayacak sub-genomik RNA’nın çoğalması
esasına dayanır. Sonuçta protein sentezi yapacak mRNA’nın önce çoğalması, sonra bu
çoğalmış RNA’lardan protein sentezi gerçekleşeceği için nihai ürün olarak elde edilen
antijen/protein miktarı çok daha fazla olur; bu da beraberinde daha uzun soluklu ve
daha güçlü immün yanıt uyarısını getirir. Arcturus Therapeutics Duke-NUS Medical
School SAM teknolojisini kullanarak COVID-19 aşı çalışmalarını sürdürmektedir.

mukozal bağışıklama aşıları: Özellikle solunum yolları enfeksiyonu etkenleri
olarak kabul edilen mikrorganizmalar için patojenin giriş kapısı ve ilk çoğalma bölge-
sinde yanıt oluşturmak önemlidir ve mukozal bölgelerde edinsel yanıtın uyarılması sal-
66 gısal antikor yanıtı ve doku T hücrelerinin uyarılması ile karakterizedir. Mukozal yanıtı