Page 15 - Toksoplazmoz Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

Toksoplazmoz Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu BÖLÜM 2

TOksOplazmOz: akuT sisTemik HasTalık

(akuT sisTemik TOksOplazmOz)

Toksoplazmoz, en sık iyi pişmemiş veya çiğ etlerin yenilmesiyle eozinofilik sitoplazmalı düzensiz doku makrofaj kümeleri görü-
alınan doku kistleriyle bulaşır. Diğer bulaş yolları bitkileri ve su- lür (12). Granülom ve apse olması beklenmez.
ları kontamine eden ookistlerin yutulması, plasentadan dikey Toksoplazmik lenfadenitli hastalardan alınan ince iğne aspiras-
geçiş ve daha nadir olarak kan transfüzyonu ve doku naklidir. yon örneklerinde takizoitler görülebilir (12). Takizoitler standart
Bağışıklığı yeterli insanlarda tedavi nadiren gerekirken, bağışık- boyalarla, immünoperoksidaz veya floresan antikor boyalarıyla
lığı baskılanmış hastalar ve şiddetli semptomları olan hastalar gözlenebilir. Ayrıca, PZR ile de saptanabilir.
tedavi edilmelidir. Pirimetamin ve sülfadiazin kombinasyonu,
toksoplazmozun terapötik yönetimi için tercih edilen rejimdir. AyIrIcI TANI
Bu bölümde bağışıklığı yeterli kişilerde akut sistemik hastalığın Epstein-Barr virüs (EBV) enfeksiyonu, sitomegalovirüs (CMV)
klinik belirtilerinden bahsedilecek tanısı ve tedavisi ilgili bö- enfeksiyonu, akut HIV enfeksiyonu, tularemi, kedi tırmığı has-
lümlerde tartışılacaktır (1).
talığı, tüberküloz gibi enfeksiyonlara ek olarak sarkoidoz,
Akut toksoplazmozlu hastalar tipik olarak ateş, üşüme ve ter- Hodgkin hastalığı ve lenfoma gibi enfeksiyoz olmayan hastalık-
leme, vücut ağrıları, şişmiş lenf düğümleri, baş ağrısı, halsizlik lar da ayırıcı tanıda düşünülmelidir (13).
gibi semptomlarla (mononükleoz sendromu) başvurur. Hastalık AkuT ENfEkSiyoN TEdAviSi
ortaya çıktığında klinik belirti ve bulgular genellikle hafiftir ve
2-3 gün kadar sürer. Kas ağrısı, farenjit, hepatosplenomegali ve/ kimi Tedavi Etmeli?
veya yaygın makülopapüler döküntü oluşabilir. Bazen haftalar Akut toksoplazmoz tipik olarak kendi kendini sınırlar ve ba-
hatta aylarca süren ve sonra kaybolan “grip benzeri” semptom- ğışıklığı yeterli, hamile olmayan yetişkinlerin çoğunda teda-
lar görülebilir (2-11).
vi gerekmez (14). Bununla birlikte, şiddetli veya uzun (birkaç
Akut toksoplazmozun en yaygın klinik belirtisi iki taraflı, simetrik, haftadan fazla) süreli belirtileri olan hastalar tedavi edilmelidir.
ağrısız servikal lenfadenopatidir (12). Yaklaşık %20-30’u jenerali- Pnömoni, miyokardit, meningoensefalit, posterior üveit ve po-
ze lenfadenopati şeklinde görülür. Lenfadenopati haftalarca sü- limiyozit kanıtı olan hastarda da tedavi önerilmektedir. Bağı-
rebilir. Bazı olgularda diğer lenf bezlerinde de büyüme görülür. şıklık sistemi normal olan hastalarda sistemik enfeksiyonun te-
Nadir durumlarda, bağışıklığı yeterli hastalarda pnömoni, solu- davisinin yararını destekleyen sınırlı veri vardır. Bir ay boyunca
num sıkıntısı sendromu, miyokardit, perikardit, üveit, koryoreti- trimetoprim-sülfametoksazol ile tedavi edilen hastaların klinik
nit veya ensefalit şeklinde klinik tablolara neden olabilir (5-8). ve serolojik yanıt (yani, adenopatinin çözülmesi ve IgM’nin <6
uluslararası birimin altına inmesi) olasılığı %65’tir (15-17).
TANI
Tedavi Seçimi
Toksoplazmozlu hastalarda laboratuvar bulguları spesifik değil-
dir. Hastalarda atipik hücreli veya atipik hücresiz hafif bir lenfo- Bağışıklığı yeterli bireyleri tedavi etmek için kullanılan antimik-
sitoz olabilir. Atipik lenfositler varsa, genellikle toplam lökosit robiyal rejimler, bağışıklığı baskılanmış hastalarda kullanılanlar-
sayısının %10’undan azını oluştururlar. Karaciğer enzimlerinde la aynıdır. Tedaviden ayrıntılı olarak “tedavide kullanılan ilaçlar”
ve C-reaktif proteinde orta düzeyde yükselme olabilir. Akut bölümünde bahsedilmiştir.
başlangıçlı ateş ve lenfadenopati ile başvuran bağışıklığı yeterli
konakçılarda toksoplazmoz ayırıcı tanıda düşünülmelidir. Klinik KaynaKlar
belirtilerin özgün olmaması nedeniyle, T. gondii enfeksiyonu- 1. UpToDate. Erişim adresi: https://www.uptodate.com/contents/toxop-
nun tanısı, klinik belirtilerin değerlendirilmesi yoluyla yapıla- lasmosis-acute-systemic-disease?search=Toxoplasmosis:%20Acute%20
maz (2). systemic%20disease&source=search_result&selectedTitle=1~150&usa-
ge_type=default&display_rank=1 (Erişim tarihi: 10.12.2021).
Seroloji: Bakınız “Giriş Bölümü Tanı”
2. Tenter AM, Heckeroth AR, Weiss LM. Toxoplasma gondii: From animals to
Patoloji humans. Int J Parasitol 2000;30(12-13):1217-58. https://doi.org/10.1016/
S0020-7519(00)00124-7
Lenf düğümlerinin histopatolojik incelemesinde foliküler hi- 3. Liesenfeld O, Petersen E. Toxoplasmosis. Oxford Textbook of Medicine
perplazi, monositer hücrelerle sinüslerin fokal genişlemesi ve 2010:1090-7. https://doi.org/10.1093/med/9780199204854.003.070804_
update_005