Page 17 - Toksoplazmoz Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu

Toksoplazmoz Tanı ve Tedavi Uzlaşı Raporu BÖLÜM 3

TEDAVİDE KULLANILAN İLAÇLAR

Giriş fiyle takip edilmelidir. Fetal enfeksiyonun önlenmesi (plasental
profilaksi) için önerilen spiramisin dozu, günde üç kez 1 gr’dır.
Toksoplazmoz tedavisinde kullanılan ilaçlar, primer olarak tro- Amniyotik sıvıda PZR negatif rapor edilirse bile gebelik süresin-
fozoidlere etkilidir. Mevcut terapotik ajanların doku kistlerini ce tedaviye devam edilmesi önerilmektedir. Bazı çalışmalarda,
eradike edici etkisi bulunmamaktadır. Tedavinin temel amacı, yeni enfekte olmuş gebe kadınlarda bulaşmayı ilk trimesterde
parazitin çoğalmasını durdurmak ve organ hasarını engelle- %68’e, ikinci trimesterde %65’e ve üçüncü trimesterde %32’ye
mektir. Başlıca tedavi seçeneği olarak, primetamin, sülfadiazin kadar azalttığı gösterilmiştir. Diğer makrolid grubu antibiyotik-
ve folinik asit kombinasyonu önerilmektedir. Tedavi doz ve sü- ler gibi yüksek dozlarda karın ağrısı, bulantı-kusma yapabilir.
resi konusunda tam bir netlik hala yoktur. Primetaminin doza Psödomembranöz kolit ve kolestatik hepatite neden olabilir
bağlı oluşturduğu kemik iliği toksisitesini önlemek için folinik (2,4,5). Spiramisine bağlı karaciğer harabiyetinin mekanizması
asitle birlikte kullanılması önerilmektedir (1).
iyi bilinmemekle beraber mikrozomal enzim indüksiyonu yap-
SpiramiSin tığı düşünülmektedir (6). Kalpte ritim bozukluğu, QT’de uzama,
trombositopeni diğer yan etkileri arasındadır. Deri döküntüsü,
Spiramisin, Streptomyces ambofaciens’ten izole edilen makrolid
grubu bir antibiyotiktir. Antimikrobiyal spektrumu diğer makro- ürtiker, anafilaktik reaksiyona neden olabilir (7).
lidlere benzerdir. Bakteri ribozomlarının 50S alt birimine bağla- Spiramisin, intravezikal BCG uygulamasında BCG’nin etkisini
narak, protein sentezi inhibitörü olarak etki etmektedir. Diğer azaltabilir. Dihidroergotamin, ergoloid mesilatlar, ergonovin,
makrolidler gibi bakteriyostatiktir. T. gondii enfeksiyonu olan ergotamin, levometadil, metilergonovin, metiserjit etkileşim
hamile bireyler ve diğer anti-toksoplazma ilaçlarını kullanmayan yapabileceği diğer ilaçlardır (8).
hastalar başlıca kullanım alanlarıdır. Oral kapsül veya tablet ola- Sülfonamidler
rak formüle edilmiştir. Avrupa’da rektal ve parenteral formülas-
yonları da mevcuttur. Spiramisin, %30 ile %40 arasında değişen Sülfonamidlerin, temel yapısı p-aminobenzoik asit (PABA) ile
bir biyoyararlanıma sahiptir. Yiyecekler biyoyararlanımını %50 benzerdir. Sülfonamide duyarlı mikroorganizmalar membran-
azaltmakta ve doruk serum konsantrasyonunu geciktirmekte- ları folik aside geçirgen olmadığından bu maddeyi dışarıdan
dir. Bu nedenle yemeklerle beraber alınmaması önerilmektedir. alamamaktadır ve folatı PABA’dan sentezlemek zorundadır. Bu
Oral uygulamadan sonra ortalama yarı ömrü 5.5-8.0 saattir. İlaç yol pürin ve nükleik asit sentezi için esastır. Bu yolaktaki enzim
plasentada seçici olarak konsantre olmasına ve maternal serum dihidropteroat sentetazdır (DHPS). Sülfonamidler bu enzimi
konsantrasyonunun beş katına ulaşmasına rağmen, plasentadan inhibe ederek bakteriostatik etki gösteririler. Gram-pozitif,
fetüse geçiş kısıtlıdır. Spiramisin plazmaya göre prostat, kas, lenf gram-negatif bazı bakteriler dışında plasmodium ve toksoplaz-
düğümleri ve akciğerde daha yüksek konsantrasyonlara ulaşır, ma tedavisinde kombinasyon olarak kullanılmaktadır (9).
süte geçer (2). Kan-beyin bariyerini geçmediğinden, toksoplaz- Sülfonamidler glukoz-6-fosfat dehidrojenaz (G6PD) eksikliği
ma ensefalitini tedavi etmek için kullanılmamalıdır (3).
ile ilişkili akut hemolitik anemi, aplastik anemi, agranülositoz,
Spiramisin gebelikte maternal toksoplazma enfeksiyonunu, pla- trombositopeni ve lökopeni yapabilirler. Gebeliğin son ayında
senta enfeksiyonunu ve bununla ilişkili olarak fetal enfeksiyonu uygulandığında, plazma albüminindeki bilirubin bağlama böl-
önlemektedir. Bu nedenle spiramisin tedavisinin amacı, fetal geleri için rekabet eder ve konjuge olmayan bilirubinin fetal kan
enfeksiyonu tedavi etmek yerine önlemektir. Kullanım, parazi- seviyelerini yükselterek kernikterus riskini artırır. Ayrıca, olgun-
tin fetüse dikey geçişini önlemeyi amaçlar ve sadece fetal en- laşmamış fetal asetiltransferaz sistemi nedeniyle, serbest sülfo-
feksiyondan önce endikedir. Fetal enfeksiyon tespit edildikten namidin kan seviyeleri artabilir, bu da kernikterus riskini daha
sonra primetamin-sülfadiazin kullanılmalıdır. Maternal enfek- da artırabilir. Bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, ateş, baş ağrısı,
siyon mutlaka fetal enfeksiyonla sonuçlanmadığından, gebelik depresyon, sarılık, karaciğer nekrozu, ilaca bağlı lupus, vertigo,
sırasında ultrasonografi veya serolojiye dayalı olarak şüphele- hipoglisemi, nefrolitiazis ve serum hastalığı benzeri sendroma
nilen veya saptanan maternal enfeksiyon durumunda, amniyo- neden olabilir (10). İlaca bağlı olarak eritema nodozum, eritema
tik sıvının T. gondii için PZR incelenmesiyle doğum öncesi tanı multiforme, fiks ilaç döküntüsü, periarteritis nodozaya benzer
doğrulanmalıdır. Bu testin genel olarak bildirilen duyarlılığı vaskülit ve anafilaksi meydana gelebilir (11).
%64-98.8’dir. Gebe kadınlar gebeliğin 17. haftasına kadar spira- Warfarin, metotreksat, klorpropamid, tolbutamid, tiyopen-
misin profilaksisi almalı ve gebelik süresince aylık ultrasonogra-
tal, tiyazid grubu diüretikler, fenitoin, indometazin, fenilbuta-