Page 140 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

sunda eğitim verilmeli, aşı için ayrılan alanda posterler gibi araçlardan yararlanılmalı,
aşılarla ilgili bilgiler ve rehberler bu odada kullanıma hazır bulunmalıdır.
Acil serviste aşı olan hastalara mutlaka aşı konusunda gereken bilgiler verilmelidir.
Hastaların devam aşılarını acil serviste yaptırmayacaklarsa hastanenin hangi alanında
yaptıracağı önceden belirlenmelidir. Bu amaçla oluşturulacak broşürler ve aşı karne-
leri hastanın acil servisten sonra nasıl bir yol izleyeceğini anlamasında ve aşı şemasını
takip edebilmesinde faydalıdır.
Tetanoz, kuduz ve hepatit B için riskli teması olan hastalarda ilk yapılması gere-
ken yara yerinin bol suyla sabunlanarak temizlenmesidir. Aşı ya da immünglobulin
yapılması yara bakımıyla yapılması gerekenleri değiştirmez. Doğal afetler (örneğin;
deprem, sel, tsunami) durumunda genel olarak aşılı bir popülasyonda tetanoz riskini
arttırmaz, yaralı afetzedelerde yara bakımı ve tetanozla ilgili öneriler değişmez.

a. tetanoz aşısı:
Clostridium tetani sporları vücuda genellikle bir yaradan girer. Anaerobik koşul-
larda bu sporlar bakteriye dönüşür ve çok güçlü toksin salgılar. Toksinler santral sinir
sisteminde çeşitli bölümlerde yaptıkları etkilerle vücutta şiddetli kas kontraksiyonları
ve spazma neden olur, nöbetler görülebilir. İnkübasyon periyodu 3-21 (ortalama 10)
gündür. Klinik tablo geliştiğinde yaralanma hikayesini ya da sporların giriş yerini tespit
etmek mümkün olmayabilir. Modern yoğun bakım şartlarında bile jeneralize tetanoz-
da mortalite %10-20 arasındadır.

Tetanoz açısından risk grupları hiç tetanoz aşısı olmamış kişiler ile 10 yıllık booster
yaptırmamış olan kişilerdir. Amerika Birleşik Devletleri’nde tetanoz vakalarının çoğu ye-
tişkinlerde görülür. Ülkemizde de özellikle ileri yaştaki kişilerde tetanoz görülebilmek-
tedir. Diyabet, immünsupresyon hikayesi ve uyuşturucu madde kullanımı tetanoz için
ayrıca risk oluşturur. Tetanoz hastalığı bağışıklık bırakmadığı için hastalığı geçiren kişiler
de aşılanmalıdır.

Acil servise bir yaralanma sonrası başvuran ve hiç aşı olmayan kişiler yaşlarına
uygun tetanoz toksoidi içeren bir aşı (DTaP, Td) ile primer aşı şemasındaki gibi aşılan-
malıdır. Kişi tetanoz aşısı hikayesi ile ilgili tam bilgi veremiyor ve hastanın kayıtlarına
ulaşılamıyorsa hiç aşı olmamış gibi kabul edilmelidir.
Kirli yaralanmaların tetanoz için riski artmıştır. Bir yara toprak, feçes ya da tükürükle
(örneğin; hayvan, insan ısırığı) kontamine ise kirli kabul edilmelidir. Penetran yaralanma-
lar kontamine kabul edilmelidir. Ölü doku içeren (nekrotik ya da kangren yaralar) don-
ma, ezilme, avülsiyon yaralanmaları ve yanıklar özellikle C. tetani üremesi için risklidir.

aşı tipleri ve içeriği:
Ülkemizde uygulamada olan tetanoz aşıları şunlardır:
1. TdaB: Erişkinleri için tetanoz difteri ve asellüler boğmaca içeren form. Son
yıllarda erişkin yaş grubunda en az bir dozun bu şekilde yapılması önerilmek-
tedir.

119