Page 143 - EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

Erişkin Bağışıklama Rehberi 2024

b. kuduz aşısı:
Kuduz aslında bir hayvan hastalığıdır. Hayvanlardan insanlara enfekte hayvanların
ısırması ya da tırmalamasıyla bulaşır. Türkiye’de ve dünyada kuduzun ana bulaşma
kaynağı sokak köpekleridir. Tilki, çakal, kokarca, kuyruksüren (mongoose) ve yarasa-
lar en sık vektörlerdir.
Kuduz geçişinin çoğu kuduz hayvan ısırması yoluyla olur. Daha nadir olarak mu-
köz membranların kontaminasyonu, yarasayla dolu mağarada yapılan mağaracılık
sırasında aerosol transmisyonu, laboratuvarda çalışırken olan maruziyet ve enfekte
organ transplantasyonu sayılabilir. Acil servisteyse bunlardan en sık hayvan ısırıkları
nedeniyle gelenler görülür.
Hayvan ısırığıyla gelen kişilere şu sorular sorulmalıdır.

1. Hastayı hangi hayvan ısırdı?
2. Isıran hayvan testler için ulaşılabilir mi?
3. Kişiyi ısıran hayvan daha önceden kuduz aşısı oldu mu? Bu aşının üzerinden
90 gün geçti mi?
4. Isırık yoksa yaraya tükürük bulaşması var mı?
Yarasalar, vahşi hayvanlar (tilki, rakun, kokarca vb.) ısırıkları kuduz için risklidir.
Eğer hayvan yakalanmış ve getirilmiş aynı zamanda test imkanı varsa hayvana ku-
duz açısından test yapılmalıdır. Küçük kemirgenler (sincap, sıçan, hamster, kobay)
ve tavşanlardan geçiş bildirilmemiştir bu nedenle profilaksi gerekmez. Memeli olma-
yan yılan, kertenkele, kaplumbağa, balık, kuşlar ya da kümes hayvanları ısırıkları da
kuduz bulaşı açısından riskli kabul edilmez. İnsan ısırıklarında temas sonrası kuduz
profilaksisi gerekmez. Sağlam derinin yalanması, hayvana dokunma, hayvanı besleme
profilaksisi gerektirmez.
Ülkemizde kuduz bulaşı açısından riskli olan hayvan türleri arasında köpek, kedi,
sığır, koyun, keçi, at, eşek gibi evcil hayvanlar ile kurt, tilki, çakal, domuz, ayı, sansar,
kokarca, gelincik gibi yabani hayvanlar sayılabilir. Kedi temaslarında, çıplak derinin
hafifçe sıyrılması (deri altına geçmeyen yaralanmalar), kanama olmadan küçük tırma-
lama veya zedelenme şeklinde yaralanmaya sebep olan ısırılma dışı kedi temaslarında
profilaksi önerilmemektedir.

Eğer aşıları tam evcil bir hayvan ısırdıysa ve hayvanı 10 gün gözleme olasılığı varsa
profilaksi gerekmez, eğer hayvan izlenemeyecekse ya da şüpheli davranışları varsa
aşılama yapılır. Bilinen ve halen sağ olan bir kedi ya da köpek tarafından 10 günden
daha önce ısırılmış bireylerde profilaksi gerekmez.

aşı tipleri ve içeriği
endikasyonları
Acil serviste temas öncesi değil temas sonrası kuduz profilaksisi uygulanır. Acil
servise yukarıda sayılan hayvanlardan birinin ısırması sonrası gelen hastalarda ilk ya-
122