Page 510 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

490 Enfeksiyon Hastalıkları

Tablo 125.1. Tanımlar. rumundadır. Bu da ülkemizdeki mikrobiyoloji
laboratuvarlarının sisteme katılması, referans
Bulaşıcı hastalık: Bir mikroorganizma veya onun toksik ürünlerine
bağlı olarak ortaya çıkan hastalıktır. Etkenin, bir enfekte kişiden, laboratuvarların belirlenmesi/kurulması bakı-
hayvandan veya rezervuardan; hayvan konak, vektör veya cansız mından bir fırsat oluşturmuştur.
çevre aracılığıyla, doğrudan veya dolaylı olarak bir duyarlı konağa
geçişiyle oluşur.
Bildirimi zorunlu hastalık: Yasal bir gereklilik ile uygun yetkide bir
merciye (yerel veya merkezi sağlık otoritesi) rapor edilmesi zorunlu Mevzuat ve Güncel Durum
hastalıktır.
Bildirim:Sağlık otoritesinin resmi iletişim kanalları ile olgular veya
salgınlardan haberdar edilmesi işlemidir. Laboratuvara dayalı Bulaşıcı Hastalıkların
İhbar:Bazı bildirimi zorunlu hastalıklarda olgu veya salgın söz Bildirim Sistemi yönergesi, 24.10.2004 tari-
konusu olduğunda tanı koyan sağlık kurumundan yerel sağlık hinde bir genelgeyle yayınlanmıştır. Yönerge
otoritesine durumun en kısa zamanda iletilmesidir. ekinde yer alan, sistemin tanıtımı ve uygulan-
Olgu:Sürveyans amaçları veya salgın için yapılmış bir olgu tanımı
ile uyumlu bir hastalığa yada sağlık sorununa sahip kişi.Sürveyans ması için gerekli olan eğitim materyali; “Bu-
veya salgın araştırma amacı için yapılmış bir olgu tanımının laşıcı Hastalıkların İhbarı ve Bildirim Sistemi:
geleneksel klinik tanımlamalarla aynı olması bir gereklilik değildir. Standart Tanı, Sürveyans ve Laboratuvar Reh-
Temaslı: Enfekte bir kişiyle, hayvanla veya kontamine çevreyle, o
enfeksiyonu edinme olasılığı doğuran bir ilişkisi olmuş kişi veya beri-2004” dokümanında toplanmış, bildirim
hayvan. yapacak tüm kurum ve kuruluşlara dağıtılmış
Olgu tanımı:Belli bir hastalığın sürveyansı veya salgın araştırma ve internet ortamında yayınlanmıştır. BHİBS,
amaçları için bir bireyin bir “olgu” olarak tanımlanabilmesinde bir 6 Kasım 2004 tarihli 25635 sayılı Resmi Ga-
arada bulunması gereken tanısal kriterler seti. Olgu tanımları; kişi,
yer ve zaman elemanlarıyla birlikte, klinik ve laboratuvar kriterleri zete ile tebliğ edilerek 1 Ocak 2005 tarihinde
veya bunların bir kombinasyonu şeklinde olabilir. yürürlüğe girmiştir. Bildirim ve ihbar kanunen
Olgu sınıflaması:Kriterlerin destekleme derecesine göre “olgu” zorunludur*.
olma olasılığının derecelendirilmesi (örn. olası olgu, kesin olgu...). Rehbere göre bildirimi zorunlu hastalıklar A,
Bu, özellikle olgunun çok erken bildirilmesi gerekli durumlar (ebola,
hemorajik ateş v.b.) için ve kesin tanısının konulmasında güçlük olan B, C ve D şeklinde gruplandırılmıştır (Şekil 125.1).
(zor laboratuvar testleri gerektiren v.b) durumlar için kullanışlıdır. A grubundaki hastalıkların bildiriminin, tüm sağ-
Filyasyon:Bir halk sağlığı sorununun kaynağını bulma çalışmaları. lık kuruluşlarından yapılması istenmektedir. B
Sürveyans: Verilerin sistematik ve düzenli olarak toplanması, analizi
ve özellikle elde edilen sonuçlara göre harekete geçecek kişiler başta grubundaki hastalıkların tespit edildiği anda en
olmak üzere bu sonuçlara ihtiyacı olan birimlere hızla geri bildirimini hızlı şekilde sağlık otoritesine ihbarı yapılması ge-
sağlayacak şekilde verilerin değerlendirilmesi sürecidir. rekir; bu hastalıklar Sağlık Bakanlığı’nca DSÖ’ye
Sentinel sürveyans: Bir hastalık için olguların erken saptanması bildirilir. C grubundaki hastalıkların, bütün sağ-
veya eğilim hakkında gösterge sayılabilecek bilgiye ulaşılmasında;
verilerin, toplumun kalan kısmındaki duruma işaret edecek şekilde, lık kuruluşlarının değil sadece sentinel sürveyans
bir örnek popülasyondan toplandığı sürveyans tipidir. (Örn.; amacıyla, belirlenen kuruluşlar tarafından yapıl-
influenza virüs yapısının takip edilmesi veya aşının doğru bileşenleri ması istenir. D grubunda, enfeksiyon hastalığına
içerip içermediğinin kontrol edilmesinde influenza sürveyansı için sebep olan mikroorganizmalar yer almaktadır,
bir kaç hastanenin kullanılması ile yapılan sentinel sürveyans.(Örn.;
genel popülasyonda sifiliz eğilim için bir indikatör (gösterge) olarak bildirimden ilgili laboratuvar sorumludur. Sağlık
gebe kadınlar arasında sifiliz serolojisinin izlenmesinde olduğu gibi, Bakanlığı teşkilat şemasındaki yenilenmeye göre
belirli bir popülasyonun kullanılması ile yapılan sentinel sürveyans.) bildirim sistemi akış şemaları Şekil 125.2-125.5’te
Toplumda eradike ya da elimine edilmiş olan hastalıklar ile tek bir
olgunun görülmesinin önemli olduğu durumlarda sentinel sürveyans görülmektedir.
yapılmaz. Bildirim sistemi, günün şartlarına ve Avru-
pa Birliği mevzuatına uygun hale getirmek ba-
lendirici bir çerçeve oluşturmaktadır. Doğru kımından, 30 Mayıs 2007 tarih ve 26537sayılı
ve standartlara uygun bildirim yapılması ile, Resmi gazetede yayınlanan, “Bulaşıcı Hastalık-
sağlıklı bir veri tabanı oluşturulması, hastalık- lar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği”
ların ulusal ve uluslararası izlenebilmesi, has- ile yeniden tanımlanmıştır. Yönetmelik ile sür-
talık kaynağının araştırılması ve erken uyarı veyans, erken uyarı sistemleri ve kontrol prog-
sistemleri oluşturularak gerekli tedbirlerin alı- ramlamaları ağırlık kazanmıştır. Sürveyansa da-

nabilmesi hedeflenmiştir. Klinik olgu tanımı yalı bildirim için hastalık seçimi belirli kriterlere
yanında, laboratuvar kriterleri olgunun kesin- göre yapılmıştır (Tablo 125.2).
leştirilmesi bakımından sistemde yer almak du-