Page 22 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

2 Enfeksiyon Hastalıkları

dan bel soğukluğunun (gonore) sık rastlanma- yanı sıra ateşler, küçük cerrahi girişimler, kırık

sına karşın sifilizden hiç söz edilmemektedir. – çıkıklar, kızamık ve çiçek gibi döküntülü has-
Burada tanınan enfeksiyon hastalıkları arasında talıklara ve ilaçlara ilişkindir. Bu kitaplar ampi-
tüberküloz, pnömoni, plörezi, bronşit, sarılık, yem, bağırsak hastalıkları, plörezi, zührevi has-
mide-bağırsak bozuklukları, otit, bel soğuklu- talıklar hakkında çok ilginç yazılar içermekte-
ğu sayılabilir. Mezopotamya’da bu hastalıklar- dir. İbn-i Sina plöreziyi mediastinit ve subfrenik
la mücadele etmek üzere kullanılan ilaçlardan apseden ayıran belki de ilk hekimdir. Vebanın
bazıları ise haşhaş, adem otu, anason, kişniş, yayılmasında sıçanların rolüne dikkat çekmiş,
nane, hardal, hurma, selvi, çam, çınar, söğüt, bazı bulaşıcı hastalıkların plasenta yolu ile ge-
zeytin, incir, elma, defne, meyan kökü, sarım- çebileceğini belirtmiştir.
sak, soğan, turp, susam, buğday gibi bitkiler;
bazı hayvansal maddeler ile alçi, kireç, kükürt,
bakır, tuz, şap gibi maddelerdir. İnsanlık Tarihinin En Eski ve
Eski Mısır’da ise çiçek, çocuk felci, tüberkü- Önemli Bulaşıcı Hastalıkları
loz, apandisit gibi hastalıkların bilindiğine dair
bulgular mevcuttur. Ayrıca Nil sularında bulu-
nan oksiyür ve askaris başta olmak üzere çok 1. Tüberküloz
sayıdaki parazitin hastalıklara neden olduğunu
anlamışlardı. Trahomu tanıyor, sıtmada sivrisi- Tüberküloz insanlık tarihinin bilinen en eski
neğin ve bataklığın rolünü biliyorlardı. Mısırlı hastalıklarından biridir. Geçen binlerce yıllık
hekimler bira mayasını bağırsak hastalıklarında süre içinde hastalığın insidansı artışlar ve aza-
hastalara içirirler, cilt hastalıklarında ise sargı lışlar göstermiş, fakat halk sağlığı için kalıcı bir
ve yakı olarak apselerin üzerine sürerlerdi. Ba- tehdit olma özelliğini hep sürdürmüştür. Geç-
ğırsak ve idrar yolları hastalıklarında, irinli ya- mişte çiçek, veba veya kolera ile birlikte birçok
raların tedavisinde ekmek küfü önerirlerdi. Gü- dramatik salgınlara neden olmuştur. Günü-
nümüzde, içinde bunan B vitamininden dolayı müzde ise AIDS ile birlikte benzer bir salgını
bira mayasının stafi lokoklara, küflerin ise bak- sergilemektedir.

terilere karşı etkili olabileceği bilinmektedir. İnsanoğlunun M.Ö. 8000 yıllarında ilk yerle-
Roma Uygarlığı enfeksiyon hastalıkları ko- şik topluluklar oluşturması ve sığırları evcilleş-
nusunda oldukça iyi durumdadır. Milattan tirmesiyle birlikte mikobakterilerle tanıştıkları
sonra birinci yüzyıl sonlarında Celsus ilk defa tahmin edilmektedir. M.Ö. 3500 yıllarına ait
iltihabın 4 unsuruna tumor (şişlik), dolor (ağrı), Mısır mumyalarında ve Ürdün’de bulunan insan
rubor (kırmızılık) ve calor (ısı) değinmiştir. iskeletlerinde tüberkülozu düşündüren verteb-
Ortaçağ hem veba ve çiçek nedeniyle büyük ra lezyonları (Pott Hastalığı) ve psoas apseleri
ölümlerin yaşandığı, hem de enfeksiyonlarla görülmüştür. Hipokrat (M.Ö. 460-377) hastalık
baş etme konusunda insanlığın bilgisinin arttığı için erime, tükenme anlamına gelen “phtisis”
bir dönemdir. Bu dönemde Doğu’lu (Çin, Türk, deyimini kullanırken, M.S. ikinci yüzyılda ya-
Arap) hekimlerin son derece doğru gözlemler şayan Galen bu hastalık için, kendisinden sonra
yaptıkları ve tedaviler geliştirdikleri bilinmek- 1000 yıl değişmeyen tedavi önerilerinde (isti-
tedir. Örneğin Razi (9. yy), çiçek ve kızamık rahat, öksürüğün kesilmesi, göğüs yakıları vb.)
hastalıklarını ayrıntılı şekilde anlatmış; ateşin bulunmuştur. Rönesansla birlikte tüberkülozla
bir hastalık olmadığını, vücudun hastalığı at- ilgili yeni bilgiler ortaya çıkmıştır.
mak için çabalaması sonucunda oluştuğunu Onyedinci yüzyılın başından itibaren
belirtmiştir. Avrupa’da halk sağlığı ile ilgili kayıtların tutul-
Bu dönemde yaşayan, hem çağdaşlarını hem maya başlanmasıyla, 1667 yılında Londra’daki
de kendinden sonra gelen nesilleri etkileyen en tüm ölümlerin % 25’inden tüberkülozun so-
önemli hekimlerden biri İbn-i Sina’dır. Beş cilt- rumlu tutulduğu bildirilmiştir. Sanayi devrimi
ten oluşan eseri, anatomi-fi zyoloji, patolojinin ile birlikte yoksul, yetersiz beslenen ve kalabalık