Page 21 - Enfeksiyon Hastalıkları Kitabı

ENFEKSİYON HASTALIKLARININ

DÜNÜ, BUGÜNÜ, YARINI

M. Emin TEKELİ

Enfeksiyon hastalıklarının tarihi neredey- lığı, Deli Dana Hastalığı ve pek çok antibiyotiğe
se insanlık tarihi kadar eskidir. Tarih boyunca dirençli hale gelen bakterilerle gelişen enfeksi-
insan hayatı ve gelişmesini enfeksiyon hastalık- yonlar önem kazanmıştır. Bunun sonucunda,
ları ve bunlara neden olan mikroorganizmalar 21. yüzyıl başında bilim çevrelerinin, kamu-
kadar etkileyen bir başka faktör daha yoktur. oyunun ve hükümetlerin dikkati, eski korkula-
Ne deprem, sel gibi doğal felaketler, ne de baş- rın da etkisi ile tekrar enfeksiyon hastalıklarına
ka hastalıklar insan yaşamını bu mikroskopik yoğunlaşmıştır.
canlılar kadar etkilememiştir. Çağlar boyunca Bu yazıda öncelikle enfeksiyon hastalıkları-
salgın hastalıklar birkaç ay veya yıl içinde çok nın tarihçesindeki önemli köşe taşları üzerinde
sayıda kişiyi yok ederek toplumların nüfusunu durulacaktır. Ardından, enfeksiyon hastalıkları
önemli ölçüde azaltmış, imparatorlukları çö- ve mikrobiyoloji alanında hastalık-etken ilişki-
kertmiş, savaşlar kazandırmış veya kaybettir- sinin sorgulandığı ve bunun bilimsel yöntem-
miş, yaşam biçimlerini derinden etkilemiştir. lerle kanıtlanması çabalarının yaşandığı; aynı
İnsanoğlu bu büyük düşmanla çağlar boyun- zamanda mikrobiyolojik tanıda ve antimikro-
ca amansız bir mücadele halinde olmuştur ve biyal tedavide büyük buluşlara sahne olan 19.
bu savaş günümüzde de tüm şiddetiyle devam ve 20. yüzyıllar irdelenecektir. Son olarak da,
etmektedir. Çiçek hastalığının Amerika kıta- bugünden geleceği hazırlayan koşullara paralel
sında yaptığı epideminin Kızılderili kültüründe olarak gelecekte sorun oluşturacağı öngörülen
açtığı yaralar uzun süre iyileşmemiştir. Veba mikroorganizmalar ve enfeksiyonlardan söz
ortaçağ Avrupa’sında feodalizmin sonunu ge- edilecektir.
tirmiş, bugünkü ekonomik sistemin tohumları-
nı atmıştır. Sıtma, köle ticaretinin gelişmesine
neden olmuştur. Sifiliz, cinsel serbestliğin kısıt- Tarihi Süreç İçinde İnsanlık ve

lanmasına neden olmuştur. Enfeksiyon Hastalıkları
Yirminci yüzyılda tıptaki gelişmeler, mik-
roskopik canlılara karşı insanın zaferini ilan İnsanlığın yerleşik yaşama ilk geçtiği, günümüz
etmesine tanıklık etmiştir. 1969 yılında aynı uygarlığının beşiği Mezopotamya’da hastalıkla-
zamanda bir cerrah olan General W. Stewart, rın tanrı olan bir hayvan aracılığı ile geçtiğine
ABD Kongresi’nde yaptığı konuşmada “artık inanılırdı. Mezopotamya halkı bazı doğru göz-
enfeksiyon hastalıkları defterinin kapandığı”nı lemlerde de bulunmuştur; veba salgınlarından
ilan edecek kadar ileri gitmiştir. Ancak, daha önce fare ve sıçanların sayısının çok arttığını
20 yıl bile geçmeden AIDS salgınının ortaya tesbit etmişler, cüzzamın (lepra) bulaşıcı bir
çıkmasıyla bu zaferin ne kadar sahte olduğu hastalık olduğunu sezerek cüzzamlıları top-
anlaşılmıştır. Bu yıllardan itibaren AIDS’in ya- lumdan uzak tutmuşlardır. Ayrıca Mezopotam-
nısıra Ebola virüs enfeksiyonu, Lejyoner Hasta- ya halkı büyük bir cinsel serbestlik yaşadığın-

1