Page 11 - Biyolojik Ajan Kullanan Romatolojik Hastalarda Enfeksiyon Yönetimi

GENEL BİLGİLER

İnflamatuvar romatizmal hastalıkların patogenezi ve proinfla- IL-12/IL-23 inhibisyonu sağlayan ajanlar (Ustekinumab,
matuvar sitokin ağı hakkında bilgilerimizin artışıyla, çeşitli en- tildrakizumab, guselkumab, briakinumab): Psöriasis, PsA ve
dojen sitokinler, reseptörler, hücreler gibi immün cevabın belli spondil artritlerde kullanılmaktadır.
noktalarını hedef alan çeşitli antikorlar biyoteknolojik olarak İnterlökin-17 inhibe eden ajanlar (Sekukinumab, brodalu-
geliştirilmiştir. Geliştirilen bu biyolojik ilaçların, konvansiyonel mab, iksekizumab): PsA ve aksSpA’da kullanılmaktadır.
hastalık modifiye edici ilaçlara (DMARD) göre çok daha etkili
olmaları, belirgin klinik ve radyolojik iyileşmeye yol açmaları b. T Hücre Hedefli Tedaviler (Abatasept)
‘biyolojik çağı‘ olarak adlandırılan dönemi başlatarak tedavide T hücre ko-stimulasyonunda selektif modülasyon sınıfında ilk
çığır açmıştır. Böylece remisyon/düşük hastalık aktivitesi hede- ilaç abatasepttir. Abatasept RA’da ve PsA’da kullanılmaktadır.
fine ulaşabilmek, daha olası hale gelmiştir.
c. B Hücre Hedefli Tedaviler (Rituksimab)
Biyolojik ajanların en önemli özellikleri immün sistemin tama-
mını değil, “nokta atışı” yaparak hastalık patogenezinde önemli Rituksimab B hücrelerin yüzeyindeki CD20 molekülünü hedef
olan ve hedeflenen özel bir kısmını bloke etmeleridir. Hastalık alan bir monoklonal antikordur. RA, antinötrofiilik sitoplazmik
patogenezinde rol alan sitokinleri (TNF-α, IL-1, IL-6, IL-17, IL-23 antikor (ANCA) ilişkili vaskülitler, sistemik lupus eritematozus
gibi), B hücre ve T hücrelerini hedefleyen tedavilerle, uygunsuz (SLE), inflamatuvar miyopatilerde kullanılmaktadır.
immün yanıt baskılanabilmektedir. Sitokinleri, T ve B hücre fonksiyonlarını baskılayıcı çok sayıda bi-
Biyolojik ajanların isimlendirilmesi, yapıları hakkında fikir ver- yolojik ajan geliştirilmeye devam edilmektedir. Bunun yanı sıra,
mektedir (1,2). bazı biyolojik ajanların patent koruma süresi dolduktan sonra
biobenzerleri üretilmiştir (2).
• -sept bir ligandın reseptöre bağlanmasını engellenmesi,
d. Hedefe Yönelik Sentetik Hastalığı Modifiye Edici Anti-
• -ksimab kimerik monoklonal antikor,
Romatizmal ilaçlar (tsDMARD)
• -zumab insanlaştırılmış monoklonal antikor,
Biyolojik ajanların yanı sıra bu alandaki bir diğer önemli geliş-
• -mumab tamamen insan monoklonal antikor, me, hedefe yönelik sentetik DMARD olarak adlandırılan küçük
moleküllerin kullanıma girmesidir.
• -ra reseptör antagonisti
Özellikle dört janus kinaz (JAK) inhibitörü, RA ve diğer inflama-
A. TNF-α İnhibitörleri (İnfliksimab, Etanersept, Adalimumab,
tuvar hastalıkların terapötik modülasyonunda kullanılmaktadır.
Golimumab, Certolizumab Pegol) Biyolojik ilaçlara benzer şekilde iyi yanıtlar alındığı görülmüştür.
İlk kullanılan biyolojik ilaçlar TNF-α inhibitörleridir. Romatoid Tofasitinib bu gruptaki ilk ilaçtır. RA, PsA ve psoriasis tedavisin-
artrit (RA), nonradyografik ve radyografik aksiyal spondiloartrit de etkindir. Barisitinib ve diğer JAK inhibitörleri de tedavide
(aks SpA), juvenil idiyopatik artrit (JİA), psöriyazis, psöriyatik art- kullanılmaktadır. Hedefe yönelik sentetik DMARD olarak adlan-
rit (PsA), inflamatuvar barsak hastalıkları (İBH) başlıca kullanım dırılan bu grup ilaçların tolerabilite profili de biyolojik ajanlara
alanlarıdır (1). benzerdir (3).
B. TNF İnhibitörü Olmayan (Non TNF) Biyolojik Ajanlar Konvansiyonel tedavilere yanıtsız hastalarda kullanılan bu ilaç-
ların potansiyel yan etkileri daha fazladır. Enfeksiyon riskinin
TNF dışındaki diğer sitokinleri, T ve B hücreleri hedef alan ajan- daha yüksek olduğunun görülmesiyle, enfeksiyonların taran-
ları içermektedir.
ması, önlenmesi ve aşılamaları içeren stratejiler geliştirilerek bu
a. Sitokin İnhibitörleri risk giderilmeye ve önlenmeye çalışılmaktadır.

IL-1 inhibisyonu sağlayan ajanlar (Anakinra, rinolasept, Klinisyenlerde farkındalık oluşturmak, uygun önlemlerin alın-
kanakinumab, gevokizumab): Behçet Sendromu, kristal art- masını sağlamak için çeşitli rehberler, uzlaşı raporları oluştu-
ritler, sistemik juvenil idiyopatik artrit/Still gibi otoinflamatuvar rulmaktadır. Bu uzlaşı raporlarında hedef, enfeksiyon gelişimi
hastalıkların tedavisinde başarılı sonuçlar vermiştir. açısından klinik pratikte yol gösterici temel noktaları vurgula-
maktır. Tablo 1’de bu gruplarda yer alan başlıca ajanlar verilmiş-
IL-6 inhibisyonu yapan ajanlar (Tosilizumab, sarilumab,
olokizumab, sirikumab): RA, büyük damar vaskülitleri, siste- tir.
mik juvenil idiyopatik artrit ve erişkin Still hastalığında kullanıl-
maktadır.